Αἶνος: Πόλη τῆς Θράκης…

Αίνος

Αἶνος, Θράκη (412/11-410/9 π.Χ.)

     Αίνος: Πόλη της Θράκης στην Ανατολική όχθη των εκβολών του ποταμού Έβρου κοντά στη λιμνοθάλασσα Στεντορίδα. Την πόλη αναφέρει ο Όμηρος ως σύμμαχο των Τρώων. Αρχικά η πόλη ονομαζόταν Πολτι(υ)μβρία ή Πολτι(υ)ομβρία από το όνομα του Πόλτι(υ)ος, μυθικού βασιλιά της Θράκης και οικιστή της πόλης. Ο Ηρόδοτος την ονομάζει Αιολίδα λόγω του εποικισμού της κατά τον 7ο π.Χ. αιώνα από Αιολείς της Κύμης, της Μυτιλήνης και της Αλωπεκονήσου.

     Αργότερα η πόλη έγινε μέλος της Α΄ Αθηναϊκής συμμαχίας. Κατόπιν περιήλθε στην εξουσία του Φιλίππου και στη συνέχεια των επιγόνων του Μ. Αλεξάνδρου αρχικά τους Σελευκίδες και έπειτα τους Πτολεμαίους. Το 205 π.Χ. κυριεύτηκε από τους Ρωμαίους. Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους η πόλη ανήκε στο Θέμα της Θράκης και στην Επαρχία Ροδόπης. Το 1354 μ.Χ. η Αίνος πέρασε στα χέρια του Γενουάτη Φραγκίσκου Γατελούζου. (ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΑΙΝΟΥ)

~~~~~~~~~~~~~~~~

     Η πόλη της Αίνου*, μια από τις αρχαιότερες πόλεις της Θράκης, είναι κτισμένη πάνω σε τέσσερις λόφους στην αριστερή όχθη του στομίου του ποταμού Έβρου, κοντά στη λιμνοθάλασσα που στην αρχαιότητα ονομαζόταν Στεντορίς και στα παράλια του Μέλανα κόλπου, στο Θρακικό Πέλαγος.

     Ο ποταμός Έβρος, το μεγαλύτερο από όλα τα ποτάμια του Βορείου Αιγαίου και της Θράκης, με τον κατά πολύ μέγιστο όγκο των υδάτων, αποτέλεσε τη σημαντικότερη αιτία ανάπτυξης της Αίνου. Πηγάζει από το όρος Σκόμιο (Ρΐλα) και αφού διαρρέει τη μεγάλη πεδιάδα που σχηματίζεται ανάμεσα στα βουνά του Αίμου και της Ροδόπης στις περιοχές της Σόφιας, της Φιλιππούπολης και της Αδριανούπολης με ένα ρου 490 χιλιομέτρων, δημιουργεί ένα μεγάλο Δέλτα στην περιοχή της Αίνου, το οποίο εξαιτίας της πόλης αυτής ονομάζεται και «Αινήσιον Δέλτα».

     Από την αρχαιότητα το ποτάμι αυτό αποτέλεσε μια σημαντικότατη υδάτινη εμπορική οδό, αφού ήταν πλοκό στο μεγαλύτερο μέρος του και αποτελούσε την εναλλακτική διαδρομή στο Βόσπορο και τα Δαρδανέλια για το εμπόριο που επιθυμούσε να φθάσει στο Αιγαίο από τη Μαύρη θάλασσα. Τα βόρεια λιμάνια του Πόντου με την αποβίβαση των εμπορευμάτων στην Απολλωνία (το σημερινό Πύργο-Βourgas), στη Μεσημβρία ή την αρχαία θρακική Οδησσό, θα μπορούσαν να τα αποστείλουν δια ξηράς στην κοιλάδα του Έβρου και μέσω αυτού στο λιμάνι της Αίνου.

     Έτσι η Αίνος αποτελούσε το λιμάνι στο οποίο κατέληγε η οδός αυτή και έλεγχε όλο το διαμετακομιστικό εμπόριο της βαλκανικής ενδοχώρας. Όταν όμως, στα μέσα του 19ου αιώνα, δημιουργήθηκε η σιδηροδρομική σύνδεση Κωνσταντινούπολης – Θεσσαλονίκης και ο ποταμός Έβρος με τις προσχώσεις του ακύρωσε τις δυνατότητες του λιμανιού της, τότε η Αίνος παραχώρησε τη θέση της στο νεοσύστατο και δυναμικά αναπτυσσόμενο Δεδέαγατς, τη σημερινή Αλεξανδρούπολη.

     Η πόλη είναι κτισμένη πάνω σε μια λωρίδα ξηράς, η οποία προεξέχει προς τα δυτικά και περιβάλλεται νότια, βόρεια και δυτικά από λιμνοθάλασσες. Νότια συνεχίζει η κάτω πόλη που περιβάλλεται επίσης από τείχος. Η λιμνοθάλασσα, που έχει μετατραπεί τώρα πια σε βάλτο και ονομαζόταν από τους κατοίκους της Αίνου Ποντισμένη, υπήρξε παλαιότερα το λιμάνι της πόλης. Ενώ από γεωστρατηγική άποψη η θέση της πόλης είναι σπουδαία, δεν ισχύει το ίδιο και από άποψη υγιεινής, αφού τα εκτεταμένα έλη του Δέλτα του ποταμού Έβρου ενοχοποιούνται για την παρουσία ελωδών πυρετών και οι προσχώσεις του ίδιου ποταμού καθιστούσαν αβέβαιη την ύπαρξη λιμανιού, το οποίο τελικά έπαψε να υφίσταται στα τέλη του 19ου αιώνα.

     Η Αίνος, ωστόσο που ο πληθυσμός της διέρρεε προς το Δεδέαγατς, διατήρησε ένα μικρό εμπόριο χάρη στην παρασκευή ενός τυριού και στους παστούς λυκουρίνους, γνωστούς με την ονομασία «νίτικα». Οι κάτοικοι της Αίνου διακρίνονταν για την κατασκευή μεγάλων πιθαριών για την αποθήκευση λαδιού και κρασιού.
Εκκλησιαστικά, η Αίνος ήταν έδρα Μητρόπολης και περιελάμβανε 17 κοινότητες με 10.057 άτομα.  Διοικητικά ήταν καζάς και κατά τα τέλη του 19ου αι. ανήκε στο σαντζάκι του Δεδέαγατς. Αναφέρω χαρακτηριστικά έγγραφο των ΒΟΑ όπου γίνεται λόγος το 1886 για τη μείωση κατά 50 γρόσια στο ενοίκιο του Διοικητηρίου Αίνου, επειδή είχε αρχίσει η κατασκευή του αντίστοιχου στο Δεδέαγατς, ενώ δεν υπήρχε προοπτική για την ενοικίαση καινούργιου στην Αίνο,54 γεγονός που μαρτυρά την ανοδική πορεία του Δεδέαγατς και την αντίστοιχη φθίνουσα της Αίνου.

     Μετά την ήττα της οθωμανικής αυτοκρατορίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διετία 1920-1922, που η Ανατολική Θράκη τελούσε υπό ελληνική διοίκηση, η Αίνος υπήχθη στην Αλεξανδρούπολη. Μετά την ανακωχή των Μουδανιών παραδόθηκε σε μια διασυμμαχική επιτροπή (30/10/1922), η οποία την παρέδωσε στους Τούρκους. Οι περισσότεροι κάτοικοι της την εγκατέλειψαν κι εγκαταστάθηκαν στην Αλεξανδρούπολη.
[…]

Ainos5

Αίνος, Κάτω Μαχαλάς
Βορειοδυτικό τμήμα

     *Η Αίνος παρά την ανθυγιεινή της τοποθεσία έλαβε μεγάλη ανάπτυξη. Αλωθείσα από τους Τούρκους το 1455 διατήρησε τον ελληνικό χαρακτήρα, χάρη δε στον Έβρο ποταμό συγκέντρωσε όλο το εμπόριο του Αιγαίου Πελάγους. Αργότερα, από τις προσχώσεις που δημιουργήθηκαν από της ιλύος του Έβρου το λιμάνι απέβη απρόσιτο στη ναυτιλία. Οι κάτοικοι πλούτισαν χάρη στις αλυκές, διότι έκαναν εξαγωγή αλατιού σε ολόκληρη τη Θράκη και Μακεδονία. Ομοίως οι κάτοικοι κέρδιζαν αρκετά από την αλιεία, ενώ στο εμπόριο διοχετεύονταν οι παστοί και καπνιστοί κέφαλοι με το όνομα λυκουρίνοι ή αινίτικ, οι οποίοι ήταν περιζήτητοι στο εξωτερικό, όπως και το χαβιάρι και το αυγοτάραχο. Για φαρμακευτικούς λόγους γινόταν μεγάλη εξαγωγή βδελλών, αποκλειστικό μονοπώλιο της Αίνου, που απέφερε σεβαστά κέρδη.

     Εξαιτίας λοιπόν της εξαιρετικής εμπορικής κίνησης, η Αίνος μέχρι τα μέσα του 19ου αι. διατήρησε την ευημερία της. Το 1837 όμως εξαιτίας λοιμού απώλεσε μεγάλο αριθμό των κατοίκων της, ενώ το 1867 υπέστη μεγάλη καταστροφή από πυρκαγιά, με αποτέλεσμα να καταστραφεί το 1/4 της πόλης. Έκτοτε ο πληθυσμός μειώθηκε. Η ακμή της Αίνου οφειλόταν στη θέση της, καθόσον υπήρξε το μοναδικό επίνειο της Θράκης και διετέλεσε κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου. Απόδειξη της ευημερίας της ήταν οι 70 εκκλησίες και το ναυτικό της, το οποίο κατά καιρούς αποτελούνταν από 300 ιστιοφόρα μικρά και μεγάλα, τα οποία ταξίδευαν μέχρι τις ακτές της Συρίας και της Αλεξάνδρειας. Επίσης οι κάτοικοι ασκούσαν πολλές τέχνες, κυρίως την αγγειοπλαστική, τη γεωργία, αμπελουργία και κηπουρική, ενώ όλοι οι επαγγελματίες ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες. …

     Σημειωτέον ότι η Αίνος, άρχισε να φθίνει μετά το 1878, οπότε ιδρύθηκε η Αλεξανδρούπολη (Δεδέαγατς), η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί αποικία των Αινιτών, καθόσον πολλοί εκ της Αίνου κάτοικοι ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στη νέα πόλη. (Ελένη Βουραζέλη-Μαρινάκου, «Αι εν τη Θράκη Συντεχνίαι των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατίαν», Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσ/νίκη 1950. σελ. 72-73.)

«Από το Δεδέαγατς στην Αλεξανδρούπολη», Τεμιρτσίδη Μαρία ΑΠΘ 2009 via http://tangelonias.blogspot.gr/2012/12/blog-post.html

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Νόμισμα φωτογραφίας: Αἶνος, Θράκη (412/11-410/9 π.Χ.)

     Ἀσημένιο τετράδραχμο μὲ κεφαλὴ Ἑρμοῦ στὴν μπρόσθια ὄψη, στὴν ὀπίθια ὄψη τράγος, μὲ κηρύκειο, μέσα σὲ ἔγκοιλο τετράγωνο.

     Thrace, Ainos (c.412/11-410/9 BC), Silver Tetradrachm, head of Hermes right, wearing petasos ornamented with beads , rev AIN-I, goat walking right, long-handled caduceus to right, all within incuse square.

Ἡ εἰκόνα τοῦ νομίσματος εἶναι ἀπὸ –> http://www.acsearch.info/ext_image.html?id=417476

 Σύντομος σύνδεσμος -shortlink- ἄρθρου: http://wp.me/p4otm4-6o

Advertisements
This entry was posted in Αποικισμός, Αρχαία Θράκη, Ανατολική Θράκη, Πόλεις and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s